Święty Michał Archanioł
Patron Naszej Parafii
Tradycja chrześcijańska przypisuje Michałowi Archaniołowi mnóstwo funkcji. To on jest wzorem rycerza i wojownikiem zwalczającym zło. To on pokonuje szatana, depcząc po nim. To on jest przewodnikiem dusz i to on je waży, badając złe i dobre uczynki człowieka stającego przed sądem Bożym – jest strażnikiem sprawiedliwości. Jest też opiekunem Kościoła i niebiańskim lekarzem, zdolnym uleczyć wszystkie choroby. Gotyckie malowidła przedstawiają go jako spokojnego i nieporuszonego pośród szalejącego na świecie zła, świadomego swojej mocy i panowania. Jakby doskonale wiedział, że jego siła pochodzi od samego Boga – jest więc mocą innego rodzaju, której nic nie zdoła zwyciężyć.
Poznaj św. Michała Archanioła
Modlitwy do Archanioła Michała
Pieśni ku czci św. Michała
Poznaj Świętego Michała Archanioła
Archanioł Michał w tradycji chrześcijańskiej i żydowskiej znany jest jako ten, który wystąpił przeciwko szatanowi w momencie, kiedy ten zbuntował się przeciw Bogu. Hebrajskie imię מִיכָאֵל [Mîchā’ēl] oznacza dosłownie „Któż jak Bóg” – wierzymy, że tymi słowami Archanioł Michał opowiedział się po stronie Boga.
Już Żydzi byli przekonani, że to właśnie Michałowi przyznawane jest bezwzględne pierwszeństwo w anielskiej hierarchii. Tradycja żydowska znała dziewięć chórów anielskich. Aniołowie i Archaniołowie to dwa najniższe pośród nich. Archaniołowie są tu posłańcami „do zadań specjalnych, którzy mogą bezpośrednio ingerować w świat ludzi. Wyższe chóry pozostają wyłącznie w obecności Boga i przed Nim wypełniają swoje zadania, głosząc Jego chwałę. Podział na chóry jest podziałem teologicznym, nazwał je Dionizy Areopagita posiłkujący się Starym Testamentem. Serafini, Cherubini i Trony bezpośrednio wpatrują się w twarz Boga, dla Jego uwielbienia. Panowania z polecenia Bożego uczestniczą w Jego mocy i wykonują polecone im zadania. Moce rozumieją, co dzieje się między istotą a działaniem każdego bytu. Władze wszelkie czynności ludzkie kierują do Boga. Księstwa pomagają w zarządzeniu. Dopiero po nich są Archaniołowie i Aniołowie.
Należący do niższego chóru anielskiego Archanioł Michał w Starym Testamencie pojawia się kilkakrotnie. W Księdze Jozuego nie pada jego imię, ale nietrudno jest go zidentyfikować. Kiedy Jozue przybył w okolice Jerycha, ujrzał mężczyznę z mieczem w dłoni. Gdy zapytał go, kim jest i po czyjej jest stronie, usłyszał: „Jestem wodzem zastępów Pańskich i właśnie przybyłem”. Jozue upadł wtedy na twarz, oddając mu pokłon. To wtedy usłyszał też dobrze znane nam słowa: „Zdejm obuwie z nóg twoich, albowiem miejsce, na którym stoisz, jest święte”.
To Archanioł Michał z polecenia Boga miał czuwać nad ciałem Mojżesza. Uważany jest za anioła, który w słupie ognistym wyprowadził Żydów z Egiptu, utopił Egipcjan w Morzu Czerwonym, zgromił proroka Balaama, umocnił Gedeona i pomógł mu odnieść zwycięstwo nad siłami Madianitów, był wodzem hufców ognistych otaczających proroka Elizeusza, w ciągu jednej nocy wytracił potężną armię asyryjską Sennacheryba.
Zanim pojawił się w Księdze Daniela, wspomniany został w etiopskiej Księdze Henocha datowanej na IV wiek przed Chrystusem. Występuje tam jako jeden spośród czterech lub spośród siedmiu książąt anielskich: miłosierny, cierpliwy przywódca duchów niebieskich.
W Księdze Daniela, gdy Bóg przekazuje swoje objawienie Danielowi, mówi, że narody mają swoich opiekunów, a Archanioł Michał jest szczególnym opiekunem Judejczyków. To Archanioł Michał dba o to, żeby w historii wypełniała się wola Boża. Pozwala rozumieć, gdzie ukrywają się siły zła. Jest też obrońcą uciśnionych i prześladowanych za wiarę w jedynego Boga.
Pozabiblijna literatura żydowska ukazuje Archanioła Michała ściśle w związku z końcem świata, kiedy to Bóg posyła właśnie jego na ratunek Izraelowi.
Postać Michała Archanioła pojawia się również w Nowym Testamencie. Naj-ważniejszą wzmianką jest oczywiście ta z Apokalipsy, kiedy mowa jest o jego walce z księciem ciemności, ze Smokiem – walce skończonej zwycięstwem Archanioła Michała.
Św. Grzegorz Wielki, papież z VI wieku mówił w swojej homilii o Michale Archaniele:
„Tak więc ów wróg starodawny, który w swej pysze pragnął być podobny do Boga, mówiąc: Wstąpię na niebiosa, powyżej gwiazd nieba wystawię mój tron, podobny będę do Najwyższe go, zdany przy końcu świata na własne siły, zanim otrzyma ostateczną karę, będzie walczył z Michałem Archaniołem zgodnie ze świadectwem Jana: Nastąpiła walka na niebie z Michałem archaniołem”. Przypominał też: „Ilekroć istnieje potrzeba dokonania czegoś wielkiego, posyłany jest Michał, aby z samego czynu oraz imienia można było pojąć, że nikt nie może uczynić tego, co należy do samego Boga”.
O Michale Archaniele pisani m.in. Tertulian, Orygenes, Hermas i Didymus. Pierwsi chrześcijanie wierzyli, że to właśnie Michał Archanioł w momencie śmierci człowieka staje przy wezgłowiu jego łóżka, żeby stoczyć ostatnią walkę z szatanem o jego duszę, a potem poprowadzić ją do wieczności.
Żeby dziś móc mówić o Michale Archaniele, trzeba najpierw wiedzieć, kim w ogóle są aniołowie. Leksykony teologiczne piszą o nich, że to „duchowi wysłannicy Boga, uznawani, choć w różny sposób, przez judaizm, chrześcijaństwo i islam”. We wczesnej tradycji Starego Testamentu z trudem nawet można było odróżnić ich działania od działania samego Boga. Miały pośredniczyć między Bogiem a ludźmi, a jednocześnie chronić Bożą świętość. Dopiero później w judaizmie pojawiła się nauka o aniołach, a wraz z nią imiona Michała, Gabriela i Rafała. W Nowym Testamencie i później w chrześcijaństwie nikt już nie ma wątpliwości, jak ważną rolę odgrywają aniołowie w prowadzeniu ludzkości do zbawienia – zawsze jako narzędzia w ręku Boga.
Tradycja chrześcijańska Michałowi Archaniołowi przypisuje dziś mnóstwo funkcji. To on jest wzorem rycerza, wojownikiem zwalczającym zło. To on pokonuje szatana, depcząc po nim. To on jest przewodnikiem dusz i to on je waży, badając złe i dobre uczynki człowieka stającego przed sądem Bożym – jest strażnikiem sprawiedliwości. Jest też opiekunem Kościoła i niebiańskim lekarzem, zdolnym uleczyć wszystkie choroby.
W ikonografii przedstawiany jest i w czerwieni serafinów, i błękicie cherubinów – ma i miłość, i poznanie Boga. Posiada również uzbrojenie, jak przystało na rycerza, i pas z drogocennymi kamieniami, które świadczą o jego książęcej godności. Gotyckie malowidła przedstawiają go jako spokojnego i nieporuszonego pośród szalejącego na świecie zła, świadomego swojej mocy i panowania. Jakby doskonale wiedział, że jego siła pochodzi od samego Boga – jest więc mocą innego rodzaju, której nic nie zdoła zwyciężyć.
Początek kultu św. Michała Archanioła sięga II wieku. Wtedy to Symeon Metafrast pisał, że we Frygii, w Małej Azji, św. Michał miał się objawić w Cheretopa i na pamiątkę zostawić cudowne źródło, do którego śpieszyły rzesze pielgrzymów. Podobne sanktuarium było w Chone, w osadzie odległej o kilka kilometrów od Kolosów. W Konstantynopolu kult św. Michała był tak żywy, że już w IV wieku było tam aż dziesięć kościołów jemu poświęconych. Pierwsze znane święto ku czci świętego Michała Archanioła obchodzono w połowie IV wieku na Monte Sant’Angelona półwyspie Gargano we Włoszech, gdzie Michał Archanioł miał się obja wić. W V wieku papież Bonifacy I poświęcił św. Michałowi bazylikę w Rzymie i nakazał, żeby co roku 29 września obchodzić rocznicę tego poświęcenia. Z czasem święto rozciągnięto na Kościół powszechny.
W Polsce również kult św. Michała Archanioła był bardzo żywy. Czciło go nie tylko rycerstwo walczące z niewiernymi, ale również rzemieślnicy skupieni w bractwach i budujący ku jego czci kolejne kościoły i kapliczki.
Mówiąc o św. Michale Archaniele nie można nie wspomnieć o wydarzeniach na górze Gargano, gdzie znajduje się dziś jego sanktuarium, którego początki sięgają końca V wieku. Wtedy to po raz pierwszy objawił się tam Michał Archanioł. Według przekazów w roku 490 pewnemu bogatemu włościaninowi z Sipontu (według niektórych źródeł był to Elvio Emanuele, dowódca miejscowych wojsk), doniesiono o zagubieniu się najpiękniejszego byka z jego stada, pasącego się właśnie na wzgórzach Gargano.
Po długich poszukiwaniach właściciel odnalazł byka, ale w dość nietypowej jak na zwierzę sytuacji, bo klęczącego u wejścia do groty na szczycie góry. W odruchu gniewu wystrzelił do nieposłusznego zwierzęcia z łuku. Na nieszczęście dla niego strzała w zupełnie niewytłumaczalny sposób zawróciła w powietrzu i trafiła w strzelającego. Właściciel poinformował o tym cudownym zjawisku miejscowego biskupa, który zarządził trzy dni modlitw i pokuty. Ostatniego dnia wieczorem biskupowi objawił się św. Michał Archanioł. Powiedział: „Ja jestem Archanioł Michał stojący przed obliczem Boga. Grota jest mnie poświęcona, ja sam jestem jej strażnikiem. Tam, gdzie otwiera się skała, będą przebaczone grzechy ludzkie. Modlitwy, które będziecie tu zanosić do Boga, zostaną wysłuchane. Idź w góry i poświęć tę grotę dla kultu chrześcijańskiego”.
Biskup nie kwapił się z realizacją anielskiego polecenia. Grota ukryta była w górach i trudno się było do niej dostać. Na dodatek poganie używali jej do swojego kultu, więc pojawienie się tam biskupa mogłoby sugerować jego odstępstwo lub przyzwolenie na pogańskie obrzędy.
Musiały minąć dwa lata. Wówczas to Sipont, miasto, w którym mieszkał biskup, zostało oblężone przez wojska germańskie. Biskup zarządził trzydniową modlitwę o jego ocalenie. I znów objawił mu się Michał Archanioł, przepowiadając słusznie, że mieszkańcy Sipontu odeprą wroga.
To sprawiło, że biskup postanowił poddać się jednak anielskim poleceniom. 8 maja 493 r. biskup wraz z całą ludnością Sipontu udał się na górę Gargano. Wydawało się, że poświęcenie przebiegnie spokojnie, ale nagle z groty zaczęły się wydobywać przepiękne anielskie śpiewy. Biskup poruszony nadzwyczajnością zjawiska, ale też posłuszny Kościołowi, który nie idzie łatwo za cudownościami, zwrócił się wówczas do papieża. Papież potwierdził prawdziwość objawień a wtedy Archanioł objawił się biskupowi po raz trzeci. Powiedział: „Zaniechaj myśli o poświęceniu groty, ja wybrałem ją na swoją siedzibę i już poświęciłem razem z moimi aniołami. Znajdziesz w niej znaki na skale i mój wizerunek, ołtarz, paliusz i krzyż. Wy tylko wejdziecie do groty i odmówicie przy mnie modlitwy. Jutro odprawicie dla ludu Najświętszą Ofiarę i zobaczycie, jak sam poświęcam tę świątynię.
Rzeczywiście, w grocie biskup znalazł kamienny ołtarz przykryty szkarłatnym obrusem, a na nim krzyż. W skale obok odbita była stopa dziecka. 29 września 493 r. biskup Wawrzyniec odprawił w grocie pierwszą Mszę. Dziś grota ta nazywana jest Niebiańską Bazyliką jedyną, która została poświęcona nie przez człowieka.
Historia objawień z V wieku znalazła swój epilog w wieku XVIII. Na terenie Włoch szalała wówczas epidemia dżumy. Biskup prosił św. Michała Archanioła o ratunek, wkładając w dłonie jego figury modlitwę mieszkańców miasta. Michał Archanioł odpowiedział na tę modlitwę. Kazał poświęcić i rozdać ludziom kamyki, przyniesione z groty. Ci, którzy je mieli i traktowali z pobożnością, nie zachorowali. Na pamiątkę tego cudu biskup zarządził wzniesienie pomnika św. Michała na placu przez swoim pałacem biskupim, w miejscu objawienia.
Sanktuarium, które wyrosło na miejscu objawień, do dziś pozostaje miejscem pielgrzymek wielu chrześcijan. Modlił się tam między innymi Jan Paweł II w 1987 roku.
„Przybyłem, aby uczcić świętego Michała Archanioła i prosić go, by ochraniał Kościół święty oraz bronił go w czasach, gdy tak trudno jest dawać autentyczne świadectwo chrześcijańskie, bez pójścia na kompromis i bez uległości. Te żywe i nieustanne pielgrzymki wiernych świadczą o tym, jak wielką uwagą i przywiązaniem lud darzy postać świętego Michała Archanioła – który zawsze odgrywał ważną rolę w wielu tekstach Starego i Nowego Testamentu – i jak bardzo Kościół potrzebuje niebiańskiej opieki tego, którego Biblia przedstawia jako wielkiego poskromiciela smoka, wodza demonów.
Chociaż informacje na temat osoby i roli świętego Michała, jakie zawdzięczamy Objawieniu są fragmentaryczne, niemniej są one bardzo wymowne. Jest on Archaniołem, który broni niezbywalnych praw Boga. Jest jednym z książąt w niebie, skąd nadejdzie Zbawiciel. Teraz nowym ludem Bożym jest Kościół. Dlatego Kościół uważa go za rzeczywistego opiekuna i obrońcę we wszystkich swoich zmaganiach w obronie i szerzeniu królestwa Bożego na ziemi.
To prawda, że jak nas zapewnia Pan: „bramy piekielne go nie przemogą, ale to nie znaczy, że jesteśmy wolni od doświadczeń walk przeciwko zasadzkom złego ducha. W tej walce Archanioł towarzyszy Kościołowi, broniąc go przed wszelkimi nieprawościami stulecia i umacniając chrześcijan wobec ataków szatana, który jak lew ryczący krąży, szukając kogo pożreć”.
Walka z szatanem, tak charakterystyczna dla Archanioła Michała, jest ciągle aktualna, gdyż szatan żyje i działa wśród ludzi. Istniejące zło w świecie, nieład, jaki widzimy w społeczeństwie, zagubienie człowieka, wewnętrzne rozdarcie są nie tylko następstwem grzechu pierworodnego, lecz także skutkiem deprawującego i mrocznego działania szatana, który w sposób podstępny zagraża moralnej równowadze człowieka, a którego święty Paweł nie waha się nazwać „bogiem tego świata. Jest on przebiegłym kusicielem, bowiem potrafi wpływać na nasze postępowanie, aby uczynić je szkodliwym, choć pozornie zgodnym z naszymi zamiarami. Dlatego Apostoł Narodów przestrzega chrześcijan przed zasadzkami diabła i jego niezliczonymi pomocnikami, wzywając mieszkańców Efezu: „Obleczcie pełną zbroję Bożą, byście mogli się ostać wobec podstępnych zakusów diabła. Nie toczymy bowiem walki przeciw krwi i ciału, lecz przeciw Zwierzchnościom, przeciw Władzom, przeciw rządcom świata tych ciemności, przeciw pierwiastkom duchowym zła na wyżynach niebieskich”.
Jan Paweł II, Monte Gargano, 24 maja 1987 roku
